Kategori: Makaleler

Kök 2 nasıl dışarı çıkar? Ankara’da başlayan küçük bir merakın hikâyesi Matematikle aram ilk kez ortaokul sıralarında, Ankara’nın gri bir kış sabahında açıldı. O zamanlar Keçiören’de bir apartman dairesinde oturuyorduk. Camın buğusuna parmakla şekiller çizerken öğretmen tahtaya “√2” yazmıştı. Yanında da “irrasyonel sayı” diye bir not düşmüştü. Sınıfta çoğu kişi için bu sadece bir semboldü ama benim aklım o “kökün içi neden dışarı çıkamıyor?” sorusuna takılmıştı. Yıllar sonra ekonomi okurken veri setleriyle uğraşırken bile aynı his geri geldi. Bir formül, bir model, bir kök ifadesi… Hepsi aslında aynı soruya bağlanıyordu: “Kök 2 nasıl dışarı çıkar?” Kök 2 nasıl dışarı çıkar?…

Toprağın Ölçüsü: “TİGEM kaç dönüm?” Sorusunun Felsefi Derinliği Bir sabah, bir haritanın üzerinde gezinen parmakların duraksadığı bir anı düşünün. Çizgiler, sınırlar ve renkler arasında kaybolmuş bir zihin şu soruyu sorar: “Bir kurumun büyüklüğü gerçekten kaç dönümle ölçülebilir mi?” Bu soru ilk bakışta teknik, hatta bürokratik bir merak gibi görünür. Ancak biraz yaklaşıldığında, etik, epistemoloji ve ontoloji katmanlarının birbirine dolandığı bir düşünce labirentine dönüşür. Bir çiftçinin toprağa bakışı ile bir planlamacının tabloya bakışı aynı şeyi görür mü? Ya da bir filozof için “dönüm” yalnızca bir ölçü birimi midir, yoksa insanın dünyayla kurduğu ilişkinin sessiz bir göstergesi mi? TİGEM gibi büyük ölçekli…

Bugün sizlerle Cog çatısı altında Sarı altının rengi nedir üzerine değerli bilgiler paylaşıyoruz. Kelimelerin Gizli Coğrafyası: “Bulmaca Altın Kökü Nedir?” Sorusu Üzerinden Edebiyatın Derin Katmanları Bir kelime bazen yalnızca bir kelime değildir. Bazen bir iz, bazen bir yankı, bazen de kaybolmuş bir hikâyenin geride bıraktığı kırıntıdır. “Bulmaca altın kökü nedir?” sorusu da ilk bakışta basit bir çözüm arayışı gibi görünür; fakat edebiyatın gözünden bakıldığında bu soru, anlamın kökenine doğru yapılan bir yolculuğa dönüşür. Kelimeler, yalnızca iletişim araçları değil, aynı zamanda dünyayı yeniden kuran küçük evrenlerdir. Bir anlatı içinde yer alan her sözcük, başka metinlere açılan kapılar taşır. Bu nedenle “altın…

Nefesin Haritası: Alveolden Başlayan Bir Felsefi Yolculuk Bir an için şu soruyu düşünmek kalır geriye: Nefes aldığımızda, akciğerlerimizin en küçük birimi olan alveollere dolan oksijen gerçekten “bize” mi geçer, yoksa “biz” dediğimiz şey zaten o geçişin kendisi midir? Bu soru ilk bakışta biyolojinin alanına ait gibi görünür. Ancak biraz daha yakından bakıldığında, bedenin içine giren her molekülün aynı zamanda bilgiye, varlığa ve ahlaka dokunduğu fark edilir. Etik, epistemoloji ve ontoloji tam da burada birbirine karışır: ne yaptığımız, ne bildiğimiz ve ne olduğumuz aynı nefesin içinde çözülür. Alveolden Hücreye: Fiziksel Bir Gerçekliğin Felsefi Açılımı Oksijenin biyolojik yolculuğu Nefes aldığımızda hava önce…

Kelimelerin meyveye dönüştüğü yerde: Karambola ve anlatının kırılgan ışığı Bazı kelimeler vardır; ağızdan çıktığında yalnızca bir nesneyi değil, bir imgeyi, bir çağrışımı, hatta bir dünyayı taşır. “Karambola” da onlardan biridir. Dilin içinde yuvarlanırken keskin köşeleri olmayan ama içsel olarak yıldız biçiminde açılan bir anlatı gibi davranır. Tıpkı Karambola gibi: dışarıdan sıradan bir meyve, içeriden ise çok katmanlı bir biçim, kesitlere ayrıldıkça çoğalan bir anlam haritası. Edebiyatın asıl meselesi hiçbir zaman yalnızca “ne anlatıldığı” değildir. Daha çok “nasıl anlatıldığı”, “kim tarafından duyulduğu” ve “hangi boşlukların bırakıldığı”dır. Karambola meyvesi neye iyi gelir sorusu, bu yüzden yalnızca botanik ya da beslenme bilgisiyle sınırlı…

Gökkuşağının Sonundaki Hazine Ne Anlama Gelir? Bir Felsefi Davet Bugün Cog olarak Gökkuşağının sonundaki hazine ne anlama gelir hakkında merak edilenleri açıklığa kavuşturuyoruz. Bir çocukken gökyüzünde beliren gökkuşağını izleyip “sonunda ne var?” diye soran bir merakın izleri, çoğu zaman yetişkinliğe taşınır. Bu soru masum görünür ama içinde tuhaf bir gerilim barındırır: Görünür olan ile ulaşılmak istenen arasındaki mesafe. Gerçekten gökkuşağının bir “sonu” var mıdır, yoksa bu sadece zihnin dünyayı düzenleme biçimlerinden biri midir? Bir an için düşünelim: Eğer o “hazine” gerçekten varsa, bu onun maddi bir şey olmasını mı gerektirir, yoksa bir anlam, bir bilgi, bir deneyim de hazine sayılabilir…

Cog olarak bu yazımızda “Karbonat kireç çözücü müdür” konusunu masaya yatırıyoruz. Keyifli okumalar! Sirke ve karbonat kireç çözer mi? Günlük hayatın görünmeyen eşitsizlikleri üzerinden bir okuma Şunları da İnceleyin: Karbonat ile sirke karışırsa ne olur ? İstanbul’da toplu taşımada her sabah aynı sahneyle karşılaşıyorum: elinde su şişesi taşıyan bir kadın, işe yetişmeye çalışan bir genç, market poşetleriyle evine dönen yaşlı bir adam… Hepsinin ortak bir noktası var; suyla, temizlikle ve evin görünmeyen emeğiyle kurdukları ilişki. Bu ilişki bazen çok basit bir soruda düğümleniyor: Sirke ve karbonat kireç çözer mi? Bu soru ilk bakışta yalnızca ev temizliğiyle ilgili gibi duruyor. Ama…